Protesten in Bolivia
Als je door Bolivia reist, dan moet je soms bereid zijn je reisroute aan te passen om protesten in Bolivia te vermijden. Wegversperringen en protesten tegen de Boliviaanse regering zijn niet ongebruikelijk. Gelukkig worden ze, net als in Peru en Ecuador, meestal van tevoren aangekondigd, zodat mensen hun voorzorgsmaatregelen kunnen nemen. De protesten worden vaak veroorzaakt door ontevreden mijnwerkers, transportbedrijven en boeren.
Bolivia is verdeeld
Bijna 50 procent van de Boliviaanse bevolking is van inheemse afkomst, maar zij zijn slechts spaarzaam vertegenwoordigd in de Boliviaanse nationale politiek. Dit leidt vaak tot een gebrek aan vertrouwen in de regering en protesten tegen de regering. Tussen de onafhankelijkheid van Bolivia van Spanje in het jaar1825 en het jaar 2006 had Bolivia opgeteld meer verschillende presidenten dan jaren van onafhankelijkheid! Totdat de inheemse Evo Morales president van Bolivia werd, tussen 2006 en 2019. Het antwoord of hij een goede of een slechte president voor Bolivia was, hangt af van aan wie je de vraag stelt. Feit is dat hij enige stabiliteit in Bolivia bracht en ik geloof ook dat er tijdens zijn presidentschap minder protesten waren.
Corruptie in Bolivia
Informaliteit en corruptie komen veel voor in Bolivia. In het dagelijks leven heeft elke Boliviaan te maken met informaliteit en corruptie. Dit varieert van het kopen en verkopen van producten op straat (zonder belasting te betalen) tot het omkopen van politieagenten en/of andere overheidsmedewerkers. Op de Corruption Perceptions Index van Transparency International uit 2024 scoorde Bolivia 28 op een schaal van 0 (“zeer corrupt”) tot 100 (“zeer schoon”). Gerangschikt op score stond Bolivia op de 133e plaats van de 180 landen in de index. Dit is jammer, want Bolivia is zeer rijk aan natuurlijke hulpbronnen, met name mineralen. Er wordt wel gezegd dat Bolivia net een zwerver is die op een gouden stoel zit. Met goed leiderschap zou het een rijk en welvarend land kunnen zijn…
Oorzaak van de huidige protesten in Bolivia
De huidige (november 2025) protesten in Bolivia hebben verschillende oorzaken en redenen. De hoofd oorzaak is jarenlange slechte politiek. Als gevolg hiervan kampt het land met een enorm tekort aan Amerikaanse dollars. Eén van de belangrijkste gevolgen hiervan is nu dat Bolivia niet genoeg brandstof van haar buurlanden kan kopen. Te weinig brandstof betekent dat het transport beperkt is en het gevolg daarvan is weer dat alle prijzen van producten die vervoerd moeten worden, omhoog gaan.
De complexe situatie in Bolivia
Het grondgebied van Bolivia is rijk aan mineralen, waaronder zilver, goud, tin en één van de grootste lithiumvoorraden (gebruikt in batterijen) ter wereld. Evo Morales probeerde deze grondstoffen te gebruiken om de Boliviaanse economie te verbeteren, maar hij ontdekte al snel dat Bolivia niet in staat was/is om zijn eigen mineralen te winnen op een manier die winstgevend is voor de hele economie. Bolivia mist zowel kennis als ervaring en is daarom afhankelijk van buitenlandse investeringen in de mijnbouw. Dit zou kunnen werken met eerlijke investeringsdeals. Veel buitenlandse bedrijven profiteren echter van Bolivia’s zwakke onderhandelingspositie, corrupte overheidsfunctionarissen en korte termijn planningen. Eén van de gevolgen hiervan zijn de huidige bouwplannen voor een lithiumfabriek op de Salar de Uyuni. Dit is de belangrijkste toeristische attractie van Bolivia. Toerisme is een duurzame bron van inkomsten, mijnbouw niet…
Protesten tijdens je reis in Bolivia
Moeten de huidige of toekomstige protesten je er nu van weerhouden om je vakantie naar Bolivia te boeken? Nee. Bolivianen kunnen vindingrijk zijn als dat echt nodig is. Wanneer protesten of andere dingen hun dagelijks leven en routine verstoren, zullen ze manieren vinden om deze te accepteren en/of ermee om te gaan door zeer flexibel te zijn. Een populair gezegde in Bolivia is: “En Bolivia todo es posible, nada seguro”. Dit betekent zoiets als: “In Bolivia is alles mogelijk, maar er zijn geen garanties.” Houd dit in gedachten tijdens je reis in Bolivia. Wanneer er protesten zijn in Bolivia (niet of, maar wanneer, want er zijn vaak protesten), moet je je goed laten informeren, proberen de protesten te vermijden en alternatieven zoeken. Als hoofdwegen geblokkeerd zijn, zijn er vaak alternatieve routes. Blijf geduldig en vriendelijk, dan wordt het omgaan met deze ongemakken later gewoon een deel van je reiservaring en avonturen.
Rode poncho’s
Bolivianen staan bekend om hun gebrek aan organisatietalent. Natuurlijk zijn er positieve voorbeelden van Bolivianen die wel goed kunnen plannen en organiseren. Er is echter ook één negatief voorbeeld van goed georganiseerde Bolivianen. Ze noemen zichzelf ‘Ponchos Rojos’, oftewel ‘de Rode Poncho’s’. Als je een protest in Bolivia wilt organiseren, maar je bent bang dat er niet genoeg deelnemers zullen zijn, dan kun je groepen demonstranten van Ponchos Rojos inhuren om aan je protest deel te nemen.
Reisanekdote over een protest in Bolivia
Jaren geleden, toen ik als reisleider werkte, was ik met een groep van 18 toeristen in Sucre. In het nieuws werd aangekondigd dat er op onze geplande reisdag naar La Paz, onderweg protesten en wegversperringen zouden plaatsvinden. We besloten als groep om een dag eerder uit Sucre te vertrekken, om de wegversperringen te vermijden. Als gevolg van deze beslissing kwamen we op 20 juni, in plaats van 21 juni, in La Paz aan. De nieuwe aankomstdatum stelde ons in staat om op 21 juni, heel vroeg in de ochtend, vanuit La Paz naar Tiahuanaco te vertrekken. Tiahuanaco is een archeologische vindplaats op heilige grond. Elk jaar op 21 juni betreden inheemse Bolivianen deze archeologische vindplaats vóór zonsopkomst om de winterzonnewende te vieren. Het is een heel bijzondere gebeurtenis en we hadden het geluk dat we hun viering konden en mochten bijwonen.
